Vì sao đường cong giá dầu tương lai không thể dự báo chính xác giá dầu?

Trong hơn hai tháng qua, giá dầu thế giới duy trì trên mốc 100 USD/thùng do chiến sự Iran làm gián đoạn nghiêm trọng hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, Chính phủ Mỹ nhiều lần trấn an rằng thị trường dầu đang phát tín hiệu giá có thể hạ nhiệt trong thời gian tới.

Ngày 4/5, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho rằng diễn biến trên thị trường hợp đồng tương lai cho thấy giới giao dịch tin đợt tăng giá hiện nay chỉ mang tính tạm thời.

Ông Bessent nhận định giá dầu ở các kỳ hạn 3 tháng, 6 tháng và 9 tháng tới đều thấp hơn mức hiện tại, qua đó phản ánh kỳ vọng giá sẽ giảm dần theo thời gian.

Hợp đồng tương lai chỉ là tín hiệu tham khảo

Nhiều doanh nghiệp và ngân hàng trung ương thường sử dụng giá dầu kỳ hạn như một cơ sở để xây dựng kịch bản lạm phát và chi phí năng lượng. Tuy nhiên, giới chuyên gia cảnh báo rằng thị trường hợp đồng tương lai không phải công cụ dự báo chắc chắn.

Ông Jamie Webster, chuyên gia tại Boston Consulting Group, cho biết nhiều nhà đầu tư cho rằng dự báo dầu lên 200 USD/thùng là thiếu thực tế vì đường cong giá kỳ hạn cho thấy dầu có thể quay về vùng 80 USD/thùng trong vài tháng tới.

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh không nên coi đường cong giá hợp đồng tương lai là dự báo chính xác cho tương lai, đặc biệt trong giai đoạn thị trường chịu cú sốc địa chính trị lớn.

Đồng quan điểm, ông Martijn Rats của Morgan Stanley cho rằng giá hợp đồng tương lai chủ yếu phản ánh mức giá mà bên mua và bên bán chấp nhận để phòng ngừa rủi ro ở thời điểm hiện tại, thay vì thể hiện kỳ vọng thực sự về giá dầu sau này.

Vì sao giá kỳ hạn thấp hơn giá hiện tại?

Đối với các nhà sản xuất dầu, bán hợp đồng tương lai giúp họ khóa trước mức giá bán cho sản lượng khai thác trong tương lai, từ đó ổn định doanh thu và dễ hoạch định đầu tư.

Ở chiều ngược lại, các nhà máy lọc dầu hoặc doanh nghiệp tiêu thụ năng lượng sử dụng hợp đồng tương lai để cố định chi phí đầu vào và giảm rủi ro khi giá dầu tăng mạnh.

Theo các chuyên gia, đường cong giá dầu tương lai chịu tác động bởi nhiều yếu tố như:

• Nhu cầu phòng vệ rủi ro
• Thanh khoản thị trường
• Chi phí nắm giữ vị thế
• Tâm lý đầu cơ
• Kỳ vọng địa chính trị
• Chính sách tiền tệ và lãi suất

Ông Spencer Dale, cựu kinh tế trưởng của BP, cho rằng phần đầu của đường cong giá hiện đang dốc lên mạnh, phản ánh thị trường dầu vật chất cực kỳ khan hiếm.

Theo ông, điều này không đồng nghĩa giới giao dịch thực sự tin giá dầu sẽ giảm sâu trong 12 tháng tới.

Nhà đầu tư vẫn lo ngại giá dầu có thể đảo chiều mạnh

Dù nhiều người tin giá dầu kỳ hạn còn đang bị định giá thấp, họ vẫn thận trọng khi mua các hợp đồng giao xa vì rủi ro biến động quá lớn.

Một số nguyên nhân chính gồm:

• Chi phí duy trì vị thế trên thị trường tương lai rất cao
• Thanh khoản ở các kỳ hạn xa thấp hơn
• Rủi ro bị gọi ký quỹ khi giá biến động mạnh
• Nguy cơ giá dầu lao dốc nếu chiến sự kết thúc nhanh chóng

Theo ông Martijn Rats, nếu eo biển Hormuz được khai thông trở lại trong vài tuần tới, lượng dầu bị gián đoạn có thể bất ngờ quay lại thị trường, tạo ra dư cung tạm thời và kéo giá giảm mạnh.

Bài học từ đại dịch Covid-19

Trong giai đoạn đại dịch Covid-19 năm 2020, giá dầu từng lao xuống gần 20 USD/thùng do nhu cầu sụt giảm mạnh.

Khi đó, thị trường hợp đồng tương lai chỉ phản ánh khả năng giá dầu phục hồi chậm lên khoảng 42 USD/thùng trong vòng 2 năm. Tuy nhiên, sau xung đột Nga – Ukraine năm 2022, giá dầu thực tế đã vượt 100 USD/thùng.

Điều này cho thấy thị trường tương lai không phải lúc nào cũng dự báo chính xác các cú sốc địa chính trị hoặc biến động nguồn cung lớn.

Thị trường quyền chọn đang phát tín hiệu gì?

Ngoài hợp đồng tương lai, thị trường quyền chọn dầu cũng đang cho thấy mức độ bất định ngày càng lớn.

Trước chiến sự Iran, các quyền chọn đặt cược vào khả năng dầu lên 150 USD/thùng hầu như rất ít được giao dịch. Tuy nhiên hiện nay, các hợp đồng quyền chọn với kịch bản dầu tăng lên 150-200 USD/thùng đã xuất hiện nhiều hơn đáng kể.

Theo phân tích của Financial Times về dữ liệu trên sàn Intercontinental Exchange (ICE), biên độ kỳ vọng giá dầu của thị trường đã mở rộng mạnh kể từ khi chiến sự Iran bùng phát.

Các chuyên gia cho rằng điều này phản ánh nhu cầu phòng vệ rủi ro ngày càng lớn, thay vì khẳng định chắc chắn giá dầu sẽ tăng tới các mức cực đoan.

Ông Jamie Webster nhận định trong giai đoạn bất định hiện nay, nhà đầu tư thường muốn tìm một tín hiệu mang lại cảm giác chắc chắn hơn. Tuy nhiên, việc chỉ nhìn vào đường cong giá dầu tương lai để dự báo xu hướng thị trường có thể dẫn đến những đánh giá sai lệch.